داده‌ايم ، تنها كارى كه در مباحث تمهيدى تفسير به نظرمان شايسته مىنمايد ، يادآورى از مجموعه‌اى از اين آيات و پس از آن ذكرى از بعضى از احاديث شريف است كه حقا شرحى از آيات قرآن به شمار مىآيد كه الهامبخش نور و بصيرت است ، تا چه رسد به وصف خود قرآن . قرآن نور است ، قرآن ، كتاب مبين است ، قرآن ، سلام است ، قرآن ، صراط مستقيم است ؛ اين همه صفاتى است كه در آيهء ذيل آمده است : « قَدْ جاءَكُمْ مِنَ اللَّهِ نُورٌ وَ كِتابٌ مُبِينٌ يَهْدِي بِهِ اللَّهُ مَنِ اتَّبَعَ رِضْوانَهُ سُبُلَ السَّلامِ وَ يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِهِ وَ يَهْدِيهِمْ إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ » ( المائدة / 15 - 16 ) و در قرآن راهنمايى و هدايتى است كه جهت پيشروى سالم را در زندگى آشكار مىسازد . در قرآن رحمت و بخشندگى و رستگارى براى كسى است كه ايمان آورد و پيرو هدايت آن باشد . كه در آيه ذيل بدين صورت بيان شده است : « هذا بَصائِرُ مِنْ رَبِّكُمْ وَ هُدىً وَ رَحْمَةٌ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ » ( الاعراف / 203 ) و ناگزير مردمان بايد در قرآن به تفكر بپردازند تا از خلال امثال قرآن به معرفت دسترس پيدا كنند ؛ قرآن چنين مىگويد : « لَوْ أَنْزَلْنا هذَا الْقُرْآنَ عَلى جَبَلٍ لَرَأَيْتَهُ خاشِعاً مُتَصَدِّعاً مِنْ خَشْيَةِ اللَّهِ وَ تِلْكَ الْأَمْثالُ نَضْرِبُها لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ » ( الحشر / 21 ) اگر اين قرآن را بر كوهى فرو مىفرستاديم ، آن را از ترس خدا خاشع و از هم شكافته مىديدى ؛ و اين / 18 مثلها را براى مردمان مىآوريم تا مگر به تفكر بپردازند . همهء گفتارهايى كه در آنها براى تفسير صورت ظاهر قرآن كوشش به عمل آمده ، از بيان حقيقت ناتوان مانده است ، جز اين كه بگوييم وحيى از خداست و گفتهء شاعرى نيست كه در سختى و فشردگى رؤياهاى خود شناور است ، و نيز گفتهء كاهنى نيست كه دروغ پردازى مىكند و سخنى را به صورت مجمل بر زبان مىراند كه از آن چيزى دستگير نمىشود . قرآن چنين مىگويد : « فَلا أُقْسِمُ بِما تُبْصِرُونَ وَ ما لا تُبْصِرُونَ إِنَّهُ لَقَوْلُ رَسُولٍ كَرِيمٍ وَ ما هُوَ بِقَوْلِ شاعِرٍ